In familierechtelijke kwesties zoals echtscheiding, gezag, omgang of jeugdbeschermingsmaatregelen, is het van groot belang dat ook het kind een stem krijgt. Veel mensen denken dat kinderen vanaf hun twaalfde zelf mogen beslissen waar ze willen wonen of dat ze nog omgang willen met een ouder, in werkelijkheid ligt het juridisch net even anders.
Volgens artikel 809 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) moet een kind van 12 jaar of ouder in de gelegenheid worden gesteld om zijn of haar mening te geven in zaken die hen direct aangaan. Denk aan een ondertoezichtstelling, een uithuisplaatsing of een wijziging van het gezag. De rechter nodigt deze kinderen uit voor een zogeheten kindgesprek. Dit is een informeel, kort gesprek waarin het kind kan vertellen wat het belangrijk vindt.
Men denkt vaak dat een kind vanaf 12 jaar zelf een beslissing mag nemen. Dat is uitdrukkelijk niet het geval. De rechter neemt het standpunt van het kind mee in zijn of haar afweging, maar is er juridisch niet aan gebonden. Zo kan een kind heel duidelijk aangeven niet bij één van de ouders te willen wonen of geen omgang te willen, maar kan de rechter dan alsnog anders beslissen als dat in het belang van het kind wordt geacht. Het standpunt van het kind is dus belangrijk, maar niet doorslaggevend.
Mr. Milou van Asseldonk
Onder invloed van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind – dat bepaalt dat kinderen het recht hebben om gehoord te worden in procedures die hen aangaan – is besloten dat rechtbanken vanaf 1 juli 2025 kinderen vanaf 8 jaar, onverplicht, zullen uitnodigen voor een kindgesprek. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van het serieus nemen van de stem van het kind in familierechtelijke kwesties.
Het verschil tussen “mogen meebeslissen” en “worden gehoord” is dus essentieel. Ouders, hulpverleners en zelfs juristen halen die begrippen soms door elkaar. Toch is het belangrijk om dit onderscheid scherp te houden. Het geeft kindgesprek geeft kinderen een stem, maar beschermt hen ook tegen de zware verantwoordelijkheid van het nemen van beslissingen over hun eigen toekomst.
Kortom: kinderen vanaf 12 jaar worden verplicht gehoord, kinderen vanaf 8 jaar meestal in de praktijk, maar in geen geval beslissen zij zelf. Dat blijft – soms gelukkig – de verantwoordelijkheid van de kinderrechter.
Vragen over de rol van kinderen in familierechtelijke procedures of wil je weten wat dit in jouw specifieke situatie betekent? Neem dan contact met ons op via info@bouwmanadvocaten.nl of bel naar 0413-266069.